Jak wypaść dobrze na rozmowie o pracę? Przewodnik po autoprezentacji która działa

Czy to normalne, że się stresujemy przed rozmową o pracę? Jak najbardziej. Jak się nie stresujesz, to znaczy, że może warto się przebadać. Ale stresujemy się tym bardziej, im ta autoprezentacja jest mniej przećwiczona. Co to oznacza? Prawdopodobnie tyle, że warto ćwiczyć z pomysłem, strukturą oraz unikając błędów. Dziś bierzemy na warsztat trzy kluczowe obszary: głos, mowę ciała i coś jeszcze – o czym za moment.

Status na rozmowie – budować czy obniżać?

Czy nam się to podoba, czy nie, podczas rozmów o pracę budujemy jakiś swój status. Nie jest powiedziane, że zawsze powinien on być wysoki, albo że lepiej, żeby był niski, bo wtedy jest bardziej po partnersku. Kryterium jest jedno i kluczowe: czy nasze zachowanie jest korzystne w kontekście danej sytuacji. Przez ten pryzmat spójrzmy na kluczowe parametry udanej autoprezentacji.

To ostatecznie odbiorca decyduje o tym, czy nasze wystąpienie jest sukcesem, czy też nie.

Mowa ciała – co podnosi Twój status?

Z całą pewnością pomaga pozycja wyprostowana – nawet wtedy, kiedy siedzisz. W miarę możliwości trzymaj się tego kierunku, ponieważ wówczas lepiej układa się Twój kanał głosowy. Mówi się łatwiej, mówi się lżej, więc warto o to zadbać już na samym początku.

Pomagają również odsłonięte, wrażliwe części ciała, takie jak kark czy brzuch. W miarę możliwości starajmy się nie zasłaniać nadmiernie. Podczas prezentacji w pozycji siedzącej trudniej się odkryć – zazwyczaj mamy ręce, jedna dłoń ułożona na drugiej, i to jest całkowicie w porządku. Kiedy jednak stoimy, starajmy się nie zasłaniać tych wrażliwych części ciała, ponieważ nie świadczy to przesadnie o naszej pewności siebie.

Dodatkowym czynnikiem budującym status i jednocześnie pomagającym nam jest utrzymywanie kontaktu wzrokowego. Nie non stop – nie należy tak patrzeć dłużej. Patrzy w oczy ta osoba, która słucha, niż ta, która mówi. Patrzymy w sferę towarzyską, czyli oczy, nos, broda, unikając sfery intymnej, czyli tej poniżej linii brody.

Co do zasady: im mniej reakcji, tym wyższy status. Wstrzemięźliwość w ruchach cechuje osoby o wyższym statusie. Królowie tego świata, koronowane głowy – one raczej unikają dynamicznych zachowań. Mało kto chyba kiedykolwiek był w stanie złapać jakiegoś króla w jakiejś gwałtownej pozycji. To element kodu kulturowego.

Oczywiście, jeśli jesteś osobą o wyższym temperamencie, nie chowaj go. Po co? Prędzej czy później może się to okazać zaletą. Natomiast uporządkowane gesty to zdecydowanie kierunek, ku któremu warto podążać.

Czego unikać w mowie ciała?

W budowie statusu nie pomaga na pewno:

• Nadmierne dotykanie swojego ciała, twarzy, ust
• Kiwanie głową (nie wspiera naszego statusu)
• Garbienie się
• Nadmierna ruchliwość (jeśli nie jest naturalna dla Ciebie)

Głos – jak operować melodią, tempem i akcentem?

We właściwym rozumieniu naszych słów pomaga odpowiednia melodia, tempo i akcent zdaniowy. Co to jest? Zobacz ten przykład:

Janek poszedł po zakupy do Biedronki.

JANEK poszedł po zakupy do Biedronki. (chodzi o Janka, nie o Grażynę)

Janek POSZEDŁ po zakupy do Biedronki. (poszedł, a nie pojechał)

Janek poszedł PO ZAKUPY do Biedronki. (po zakupy, a nie pogadać)

Janek poszedł po zakupy DO BIEDRONKI. (do Biedronki, a nie do Dino)

Jedno zdanie, różne znaczenia. Za każdym razem chodzi bowiem o coś innego.

Kiedy mówisz o sprawach dla siebie ważnych albo takich, które chcesz, żeby były tak traktowane przez kogoś innego, zwolnij. Wszak jeśli mówisz szybko, wszystko jest tak samo nieważne. Ważne wyrazy poprzedzaj pauzą i stopniu wagę słów, dociskając je głośnością – tak jak w podanym przykładzie.

Coś jeszcze – czyli czego NIE robić podczas rozmowy

Z pewnością nie przerywałbym pytań, jeśli ktoś mi je zadaje, bo to co prawda podnosi nasz status, ale niekoniecznie jest korzystne. Podobnie jest z udowadnianiem błędu. Lepiej w razie jakiegoś nieporozumienia powiedzieć dość łagodnie, że po prostu widzimy coś inaczej albo wyrazić zrozumienie dla stanowiska drugiej strony.

Wszystko, co do zasady: rozmowa kwalifikacyjna to nie dyskusja. Jeśli jednak spotkanie ma walor mniej formalny, można oczywiście pozwolić sobie na zdecydowanie więcej.

Warto wiedzieć, z kim mamy do czynienia

Już sam sposób, w jaki ktoś traktuje nasze słowa, jest kopalnią informacji – zarówno formalnie, jak i nieformalnie – i wskazówką, czy w ogóle chcemy utrzymywać kontakt z tą osobą, z tą firmą, z tą instytucją.

Nigdy nie zapomnę rozmowy z jednym ze studentów na uczelni, z którym tuż po przedstawieniu się porozmawiałem chwilkę, tak trochę luźniej. Już sam sposób, w jaki się przedstawiał, wskazywał, że ma dość wysokie mniemanie o sobie. Dowiedziałem się chyba wszystkiego o jego rodzinie, o jego dzieciach – naprawdę dużo mówił o swoich aktywnościach.

W pewnym momencie powiedziałem, że następnego dnia nie będę w stanie uczestniczyć w zjeździe, gdyż mam dużo pracy i zwyczajnie nie dam rady. A on na to, że on w to nie wierzy, że gdybym był dobrze zorganizowany, to by to wyglądało inaczej. Pomyślałem sobie: nawet gdyby tak było, pewnych rzeczy w pewnych kontekstach się nie mówi. Zwłaszcza na początku znajomości.

Już samo to, jakimi uwagami się ktoś ze mną dzieli i jak mnie o coś pyta, może wskazywać na to, czy w ogóle powinno mi zależeć na jakiejś relacji. Już sam sposób rozmowy wskazuje na to, jaka kultura organizacyjna gdzieś panuje.

Nigdy również nie zapomnę pytania dotyczącego moich poglądów politycznych w jednym z potencjalnych miejsc pracy. Dawno, dawno temu, kiedy jeszcze miałem pracę etatową – niespecjalnie mi się to spodobało.

Podsumowanie – Twoja ściągawka na rozmowę o pracę

Mamy zatem parę kluczowych zasad:

Mowa ciała:

• Nie garbić się
• Nie kiwać nadmiernie
• Nie być przesadnie ruchliwymi (chyba że tak mamy, to wtedy mimo wszystko starajmy się zachować wstrzemięźliwość)
• Nie patrzeć się na kogoś non-stop
• Utrzymywać kontakt wzrokowy, ale nie ciągle, nie cały czas

Głos:

• Nie mówić monotonnie
• Dbać o interpretację przekazu poprzez melodię, głośność i tempo
• Zwolnić przy ważnych fragmentach
• Używać pauz przed kluczowymi słowami

Zachowanie:

• Nie krytykować w sposób, który może zaszkodzić rozmowie
• Nie mówić więcej niż trzeba
• Wyrażać zrozumienie dla stanowiska drugiej strony
• Pamiętać, że to nie dyskusja (chyba że kontekst jest nieformalny)

To oczywiście subiektywny wybór wskazówek. Jestem przekonany, że masz mnóstwo własnych doświadczeń, z których być może skorzystamy wszyscy.

Jeśli któryś z tych tematów jest dla Ciebie bardziej interesujący, zapraszam Cię do zapoznania się z ofertą mojego szkolenia z wystąpień publicznych i autoprezentacji. Być może to jest właśnie to. Dowiedz się więcej o sztuce rozmowy i cechach doskonałego rozmówcy oraz sprawdź, jak rozmawiać, by dawać wartość.

Jak wypaść dobrze na rozmowie o pracę? FAQ

1. Jak się wyprostować podczas rozmowy o pracę?

Utrzymuj wyprostowaną pozycję nawet w pozycji siedzącej – to ułatwia mówienie i buduje pewność siebie. Odsłoń wrażliwe części ciała (kark, brzuch), unikając nadmiernego zasłaniania. W pozycji siedzącej możesz trzymać ręce jedna na drugiej, w pozycji stojącej unikaj krzyżowania rąk na klatce piersiowej.

2. Jak długo utrzymywać kontakt wzrokowy podczas rozmowy rekrutacyjnej?

Kontakt wzrokowy powinien być utrzymywany w sferze towarzyskiej (oczy, nos, broda), ale nie non-stop. Pamiętaj, że dłużej patrzy w oczy osoba, która słucha, niż ta, która mówi. Unikaj sfery intymnej, czyli obszaru poniżej linii brody. Naturalne przerwy w kontakcie wzrokowym są w porządku.

3. Jak operować głosem podczas autoprezentacji na rozmowie o pracę?

Zwolnij tempo, gdy mówisz o sprawach dla siebie ważnych. Używaj melodii, tempa i akcentu zdaniowego – to samo zdanie może mieć różne znaczenia w zależności od tego, które słowo podkreślisz. Ważne wyrazy poprzedzaj pauzą i podkreślaj je głośnością. Unikaj monotonnego mówienia.

4. Czego unikać w mowie ciała podczas rozmowy kwalifikacyjnej?

Unikaj nadmiernego dotykania swojego ciała, twarzy i ust. Nie kiwaj głową zbyt często, nie garb się i kontroluj nadmierną ruchliwość (jeśli nie jest naturalna dla Ciebie). Uporządkowane gesty i wstrzemięźliwość w ruchach budują wyższy status i pewność siebie.

5. Czy można przerywać rozmówcy podczas rozmowy o pracę?

Nie przerywaj pytań, które zadaje rekruter – to może podnieść Twój status, ale niekoniecznie jest korzystne. Rozmowa kwalifikacyjna to nie dyskusja. Zamiast udowadniać błąd, lepiej łagodnie wyrazić, że widzisz coś inaczej lub okazać zrozumienie dla stanowiska drugiej strony.

6. Jak rozpoznać, czy firma mi odpowiada, już podczas rozmowy?

Już sam sposób, w jaki ktoś traktuje Twoje słowa, jest kopalnią informacji. Zwracaj uwagę na kulturę rozmowy, rodzaje zadawanych pytań i sposób prowadzenia spotkania. Pytania wykraczające poza kompetencje zawodowe (np. o poglądy polityczne) mogą wskazywać na problematyczną kulturę organizacyjną.

O autorze

Przemysław Kutnyj

Certyfikowany trener biznesu, autor książek o retoryce i sztuce konwersacji, wydanych w renomowanych wydawnictwach. Mistrz Polski w wystąpieniach publicznych (TMI). Wieloletni członek nonprofitowej organizacji Toastmasters International. Prywatnie adept karate i sztuki fotografii.

Sprawdź moje usługi